Cổ nhân: Làm người cần phải có chí hướng rõ ràng

https://ift.tt/GCjVydK

Cổ ngữ nói: “Một người có thể đi được bao xa, không phải được quyết định bởi đôi chân mà được quyết định bởi chí hướng”. Cổ nhân rất xem trọng việc lập chí hướng trong đời người. Bởi vì không có chí hướng sẽ không có động lực tiến bước, cũng khó có được thành công trong cuộc đời. Càng là người có được thành tựu to lớn thì càng phải minh chí, có chí hướng rõ ràng minh xác.

Thái độ nhân sinh tốt nhất: "Tận nhân sự, nghe thiên mệnh"
(Tranh minh họa qua Kknews.cc)

Bàn về chí hướng của con người, chính trị gia nhà Thục Hán thời Tam Quốc Gia Cát Lượng nói trong “Giới ngoại thư sinh”: “Chí hướng phải đặt ở nơi cao xa”. Ông cho rằng một người phải có chí hướng cao xa mới có thể vượt qua được những khó khăn trước mắt và những thiếu sót của bản thân, cuối cùng đạt được mục tiêu đề ra, có được thành tựu to lớn trong cuộc đời.

Người xưa thường trèo cao nhìn xa, thể hiện khát vọng, chí hướng to lớn. Trong sách “Luận Ngữ” viết: “Khổng Tử đăng Đông sơn nhi tiểu Lỗ, đăng Thái Sơn nhi tiểu thiên hạ”, Khổng Tử lên núi Đông Sơn nhìn xuống thì thấy nước Lỗ nhỏ bé, lên núi Thái Sơn nhìn xuống thì thấy thiên hạ tầm thường. Một người phải đứng ở nơi cao thì mới có thể nhìn được xa, có ý chí hoài bão to lớn thì mới không tính toán được mất thành bại nhất thời, cuối cùng thực hiện được chí hướng của mình.

Sách “Luận Ngữ. Lý nhân” viết: “Sĩ chí vu đạo, nhi sỉ ác y ác thực giả, vị túc dữ nghị dã“, đại ý là một người trong quá trình theo đuổi chân lý, học đạo mà coi việc thiếu ăn, thiếu mặc làm điều hổ thẹn nhục nhã thì người ấy không đáng giá để kết giao đàm luận. Người có chí hướng, nhiệt thành với lý tưởng phải là người “thực vô cầu bão, cư vô cầu an” (ăn không cần đầy đủ sơn hào hải vị, ở không cần đầy đủ tiện nghi). Người như vậy mới có thể dốc lòng, tận tâm, tận lực cho việc học tập của mình, cuối cùng hoàn thành được ước nguyện của bản thân.

Cổ nhân có cách nói: “An bần nhạc đạo”, chịu cảnh nghèo mà vui với đạo. Khổng Tử cũng từng nói: “Quân tử mưu đạo bất mưu thực” (Người quân tử mưu cầu đạo, không mưu cầu cái ăn) , “Quân tử ưu đạo bất ưu bần” (Người quân tử lo lắng về đạo, không lo nghèo). Người học trò mà Khổng Tử tâm đắc nhất chính là Nhan Hồi, một người an bần hiếu học. Khổng Tử thường khen Nhan Hồi chỉ một giỏ cơm, một bầu nước, ở trong căn phòng tồi tàn, người khác thì không chịu nổi, thế mà Nhan Hồi vẫn cứ vui vẻ học đạo không hề thay đổi. Đó là nhờ có chí hướng lớn lao, muốn hồng dương Đạo mà Nhan Hồi đã vượt qua được hoàn cảnh sống khó khăn một cách vui vẻ.   

Trong “Luận Ngữ. Thái bá” viết: “Sĩ bất khả dĩ bất hoằng nghị, nhâm trọng nhi đạo viễn. Nhân dĩ vi kỷ nhâm, bất diệc trọng hồ? Tử nhi hậu dĩ, bất diệc viễn hồ”, những lời này là của Tăng Sâm, học trò của Khổng Tử. Đại ý rằng, kẻ sĩ không thể không kiên cường, kiên nghị, bởi vì họ gánh vác trọng trách lớn, hơn nữa còn đi con đường dài. Lấy việc khai triển đạo nhân ái vào cuộc sống làm trách nhiệm của mình, đây chẳng phải nhiệm vụ nặng nề sao. Chỉ cần còn hơi thở thì vẫn không ngừng làm, phải đến chết mới được xem là kết thúc, con đường này chẳng phải quá dài sao. Những lời này của Tăng Sâm đã thể hiện ông là người có khí phách, chí hướng to lớn. Nó cũng thể hiện ra sự tự tin vào đạo đức và sự theo đuổi lý tưởng nhân cách không ngừng nghỉ của ông.

Vậy một người như thế nào mới tạo lập được chí hướng cao xa? Gia Cát Lượng đã viết trong “Giới tử thư” rằng: “Phi đạm bạc vô dĩ minh chí, phi trữ tĩnh vô dĩ trí viễn”, tức là không đạm bạc, không tiết chế dục vọng thì không thể lập được chí hướng cao xa, không loại bỏ bớt tạp niệm thì không thể lo xa nghĩ rộng được. Đây là lời dạy bảo con của Gia Cát Lượng, cũng là đạo lý tu thân dưỡng đức mà không thể ngộ được trong cuộc đời mình.

Một người bị lợi ích làm mê muội tâm can, bị ràng buộc bởi danh lợi thì sẽ không thể có được chí hướng cao xa rộng lớn, chí khí mạnh mẽ, cũng rất khó có được nhận thức rõ ràng. Chỉ có không màng danh lợi mới có thể lập được chí hướng cao xa, giữ được tâm thái ôn hòa bình thản mới có thể nghĩ sâu tính kỹ, suy nghĩ tường tận. Lý tưởng cao thượng thường có ở những người rời xa tham dục nơi thế tục, tư duy thông suốt thấu đáo cũng thường đến từ tâm cảnh yên tĩnh.

Đại văn học gia thời nhà Tống, Tô Đông Pha viết: “Cổ chi lập đại sự giả, bất duy hữu siêu thế chi tài, diệc tất hữu kiên nhận bất bạt chi chí”, ý nói thời xưa, những người có thể làm thành đại sự, không chỉ có tài hoa hơn người còn cần bền gan vững chí. Một người nếu muốn làm thành công được một việc gì thì tài năng và nghị lực là hai thứ không thể thiếu.

Từ xa xưa, cổ nhân đã có rất nhiều câu tục ngữ dùng để khích lệ mọi người ngay từ nhỏ đã cần lập chí, như “hữu chí bất tại niên cao, vô chí không hoạt bách tuế” (Có chí chẳng do tuổi tác, không có chí thì trăm tuổi cũng tay không). Thời Đông Hán, danh tướng Mã Viện được xem là nhà chỉ huy quân sự tài ba, đã lập nhiều chiến thắng giúp Hán Quang Vũ Đế thống nhất đế quốc sau thời kỳ loạn Vương Mãng, chinh phục, bình định các bộ tộc xung quanh. Ông được biết đến là người có chí hướng lớn lao ngay từ nhỏ, đồng thời rất kiên trì kiên định. Ông nổi tiếng với câu nói: “trượng phu lập chí, lúc túng quẫn càng phải thêm kiên cường, lúc tuổi già càng phải thêm mạnh mẽ”.

“Hậu Hán thư” viết rằng: “Hữu chí giả sự cánh thành”, người có chí ắt sẽ thành công. Nhưng chí hướng ấy phải phù hợp với đạo nghĩa, nếu không sẽ không có được nhân cách cao thượng mà trái lại còn là nguyên nhân chiêu mời tai họa. Hơn nữa, không phải rằng sau khi lập được chí lớn, cứ ngồi chờ đợi là thành công sẽ đến, mà từ lập chí đi đến thành công cần phải kiên trì nỗ lực không ngừng. Nếu một người không có sự trả giá, bỏ công sức thực sự thì dù chí hướng có cao xa đến đâu đi nữa cũng chỉ là xây lâu đài trên cát.

Thời nhà Đường, Cao tăng Giám Chân vượt biển đến Nhật Bản để hoằng dương Phật Pháp, nhiều lần trải qua khó khăn gian khổ nhưng kết quả là năm lần đầu đều thất bại. Tuy vậy, ông vẫn không từ bỏ chí nguyện hoằng dương Phật Pháp của mình. Đến lần thứ sáu, cao tăng đã thành công. Ông đã đưa văn hóa triều Đường đến Nhật Bản. Bản thân cao tăng Giám Chân cũng trở thành người sáng lập phái Luật Tông ở Nhật Bản.

Theo Epoch Times tiếng Trung
An Hòa biên tập

Xem thêm:

The post Cổ nhân: Làm người cần phải có chí hướng rõ ràng appeared first on Trí Thức VN.


Originally posted here: https://ift.tt/wHRxj1A
Đăng nhận xét

Đăng nhận xét