Một số vật biểu thị cát tường trong tranh tết của cổ nhân

https://ift.tt/3nblnAS

Cổ ngữ nói: “Cát tường tựa như cá gặp nước, chim gặp trời và con người gặp không khí vậy”. Trong “Thuyết văn giải tự” lại nói: “Cát, thiện dã. Tường, phúc dã”, ý nói cát chính là điều tốt điều hay còn tường chính là phúc. Từ xưa đến nay, mọi người đều theo đuổi cát tường. Xu cát tị hung là điều mà tâm con người hướng đến. Cũng chính bởi vậy mà con người thời xưa hay thời nay, làm một công việc lớn nhỏ nào cũng xem ngày giờ tốt, vào các dịp lễ cũng tặng nhau những vật phẩm ý nghĩa để mong được thuận lợi, may mắn.

Tản mạn về tứ linh - Bốn loài thần thú phương Đông cổ đại
Tranh Long Lân Quy Phụng. (Tranh dân gian Đông Hồ, Public Domain)

Thời xưa, người ta sử dụng các phù hiệu, vật biểu tượng hay các hoa văn hình vẽ có ý nghĩa chỉ sự may mắn cát tường để biểu đạt tấm lòng mong mỏi của mình. Trong văn hóa truyền thống, cổ nhân thường vẽ các bức tranh tết với các biểu tượng cát tường may mắn để mong một năm mới tốt lành, thuận lợi.

Tứ linh “Lân, phượng, quy, long” là những vật biểu tượng cát tường được cổ nhân công nhận hàng ngàn năm qua. Lân là Kỳ lân, tượng trưng cho điềm lành, được xưng là Nhân thú (linh vật hiền hòa, nhân từ). Long và Phượng đều là linh vật tượng trưng cho địa vị tôn quý. Quy là linh vật tượng trưng cho sự an nhàn, trường thọ cũng được người xưa tôn sùng. Ngoài ra, dưới đây là một số vật biểu tượng cát tường khác thường được người xưa sử dụng trong tranh tết:

1. Con dê: Cổ nhân rất nhiều khi dùng chữ dương (dê) thay cho chữ tường (cát tường). Cách nói “đại cát dương” cũng chính là chỉ “đại cát tường”. Những hoa văn trang trí có hình con dê đều mang ý nghĩa chỉ điềm lành, thuận lợi tốt đẹp.

2. Con hổ: Thời cổ, hổ là con vật mang tính dương (âm dương), mạnh mẽ hơn các loài vật khác. Nó có thể áp chế người bắt giữ mình, đồng thời chống lại được yêu ma quỷ quái. Vì thế, người xưa thường dùng các bức tranh có hình con hổ để trấn trạch, canh giữ nhà cửa.

3. Con gà: Gà là biểu tượng cát tường, có tác dụng trừ tà. Cổ nhân cho rằng, đen tối là nơi trú ẩn của ma quỷ. Gà trống gáy lúc mặt trời mọc vừa điều hòa âm dương, vừa xua đuổi ma quỷ. Ngoài ra, trong tiếng Hán chữ gà (“ji”) đọc gần giống nhữ cát (“jí”) nên người xưa xem gà biểu thị sự may mắn.

4. Con hươu: Trong tiếng Hán con hươu và chữ “lộc” trong bổng lộc, phúc lộc có cách đọc giống nhau. Vì thế, cổ nhân xem con hươu biểu tượng cho tài phú, của cải đầy đủ.

5. Chim am thuần: Bởi vì chữ “am” và “an” (bình an, an ổn) là cùng âm nên chim am thuần được người xưa xem là biểu tượng cho sự may mắn, bình an.

6. Con voi: Tượng (con voi) được coi là thần thú trong Phật giáo, tượng trưng cho sự cao quý. Tượng cũng là loài có sức mạnh nhất ở trên mặt đất nên nó cũng mang ý nghĩa chỉ năng lực dũng mãnh hoặc uy nghi, trang nghiêm. Ngoài ra, chữ tượng và chữ tường có cách đọc gần giống nhau, chỉ sự may mắn. Vì thế, trong tranh tết thường xuất hiện hình ảnh trẻ con cưỡi voi.

7. Con hạc: Dân gian coi hạc là chỉ trường thọ, vì thế có cách nói “hạc thọ”. Trong tranh tết, dùng “Tiên hạc” và “Thọ đào” (đào mừng thọ) để chỉ sự cát tường. Người xưa tặng nhau bức tranh này mang ý nghĩa chúc nhau sống thọ.

8. Con cá: Trong tiếng Hán, con cá và chữ “dư” (dư thừa, dư dả) có cùng âm nên tranh con cá được xem là biểu tượng của cuộc sống giàu có, hàng năm đều dư dả, sung túc.

9. Hoa sen: Trong các loại tranh tết, rất nhiều người yêu thích bức “Liên sinh quý tử”. Bức tranh gồm hoa sen, hoa quế, và một em bé cầm chiếc khèn. Bởi vì, trong tiếng Hán, chữ hoa sen và chữ “liên” (liền, ngay lập tức, liên tục) là đồng âm, chữ “quế” và “quý” (cao quý, sang quý) là đồng âm, chữ sênh (khèn) đồng âm với chữ “sinh”. Cho nên những chi tiết này tạo thành bức “Liên sinh quý tử”, mang ý nghĩa tốt lành, sớm sinh con.

10. Hoa cúc: Hoa cúc là loài hoa không sợ sương giá, phẩm cách cao quý, mang ý nghĩa chỉ cát tường, trường thọ. Trong tranh, người xưa thường vẽ cây cúc và cây tùng để tạo thành bức “Ích thọ diên niên” (trường thọ).

11. Hoa mẫu đơn: Hoa mẫu đơn vừa đoan chính thanh nhã lại khoan thai, lộng lẫy nên nó được xem là loài hoa tượng trưng cho sự giàu sang, phú quý.

12. Hoa đào: Tương truyền Vương Mẫu Nương Nương cư trú ở Dao Trì trên núi Côn Luân, trong vườn trồng cây bàn đào, ăn vào có thể trường sinh bất lão. Mỗi lần đến ngày sinh nhật, Vương Mẫu Nương Nương đều tổ chức tiệc bàn đào, thần tiên ở khắp nơi đều đến chúc thọ. Cho nên, cây bàn đào còn được gọi là thọ đào, tượng trưng cho trường thọ.

13. Cây trúc: Trong sách “Kinh sở tuế thì” viết rằng, vào các ngày vui, ngày lễ hội thời cổ đại, người ta dùng lửa đốt trúc làm phát ra các tiếng kêu, gọi là “pháo”. Tiếng pháo phát ra có thể đuổi trừ được ma quỷ. Vì vậy, tranh cây trúc mang ý nghĩa may mắn, đem lại sự yên ấm.

14. Hồ lô: Trong tiếng Hán, hồ lô có cách đọc gần giống “phúc lộc”, hơn nữa trong quả hồ lô có nhiều hạt, tượng trưng cho sự giàu sang, phú quý, đông con nhiều cháu.

Những tác phẩm hội họa người xưa dùng để biếu tặng, treo ở những nơi trang nghiêm hay trong nhà đều có nội hàm sâu sắc, mang ý nghĩa nhân sinh chân chính. Nó không chỉ thể hiện lòng kính ngưỡng, tâm  mong cầu được che chở bảo vệ của Thần Phật, mà còn thể hiện ý nguyện xu cát tị hung. Ngày nay, không ít người chú trọng nhiều hơn đến sự mới mẻ, đặt danh tiếng và lợi nhuận hơn cả nên bằng nhiều cách để tạo ra sự khác biệt, độc tôn, từ đó mà tạo ra rất nhiều bức họa lập dị kỳ quái, thô tục. Nếu treo những bức tranh như thế trong gia đình, không chỉ không có được may mắn mà thậm chí còn vô tình rước ma quỷ vào nhà.

Theo Epoch Times tiếng Trung
An Hòa biên tập

Xem thêm:

The post Một số vật biểu thị cát tường trong tranh tết của cổ nhân appeared first on Trí Thức VN.


Originally posted here: https://ift.tt/3r52wsB
Đăng nhận xét

Đăng nhận xét