Quản Trọng: Đạo trị quốc trước tiên là làm cho dân giàu

https://ift.tt/3bRXQ0a Tề Hoàn Công là vị Quân chủ chư hầu xưng bá chủ đầu tiên thời Xuân Thu. Ông được xếp vào hàng đầu tiên trong Ngũ bá,...

https://ift.tt/3bRXQ0a

Tề Hoàn Công là vị Quân chủ chư hầu xưng bá chủ đầu tiên thời Xuân Thu. Ông được xếp vào hàng đầu tiên trong Ngũ bá, từng chín lần hội họp chư hầu, khiến cho binh dân hợp nhất, quốc lực của nước Tề trở nên cường thịnh, thiên hạ quy về chính đạo, có thể nói đó phần lớn là nhờ đạo trị quốc của Quản Trọng.

Quản Trọng: Đạo trị quốc trước tiên là làm cho dân giàu

Quản Trọng tên thật là Di Ngô, người đất Dĩnh Thượng. Mặc dù khi làm bạn với Bào Thúc Nha thường hay dùng tài vật của Bào Thúc Nha nhưng Bào Thúc Nha vẫn đối tốt với ông, không một chút so đo. Sau này, Bào Thúc Nha theo hầu công tử Tiểu Bạch còn Quản Trọng đi theo hầu Công tử Củ của nước Tề. Khi Tiểu Bạch lên ngôi lấy thụy hiệu là Tề Hoàn Công đã giết Công tử Củ đồng thời bắt giam Quản Trọng. Bào Thúc Nha đã tiến cử Quản Trọng với Tề Hoàn Công. Tề Hoàn Công nhìn thấy cái tài của Quản Trọng nên đã trọng dụng ông, đồng thời cho ông nắm giữ việc chính sự nước Tề.

Nói về mối quan hệ giữa Bào Thúc Nha và mình, Quản Trọng từng nói: Lúc trước, khi ta nghèo khó từng cùng Bào Thúc Nha buôn bán, lúc phân chia tài lợi, ta thường thường hưởng phần nhiều, Bào Thúc Nha cũng không cho rằng ta tham bởi vì ông ấy biết nhà ta nghèo khó. Ta từng mưu sự cho Bào Thúc Nha, kết quả lại khiến ông ấy càng thêm quẫn bách. Nhưng Bào Thúc Nha cũng không cho rằng ta ngu dốt, bởi vì ông ấy biết thời cơ có lúc thuận lợi có lúc bất lợi. Ta từng vài lần ra làm quan nhưng đều bị Quốc quân bãi miễn. Nhưng Bào Thúc Nha không vì thế mà cho là ta bất tài, bởi vì ông ấy biết ta chưa gặp thời cơ tốt. Ta từng vài lần dẫn binh đi đánh giặc nhưng liên tiếp thất bại. Bào Thúc Nha không vì thế mà cho rằng ta nhát gan, bởi vì ông ấy biết ta còn có mẹ già ở quê cần phụng dưỡng. Sau khi Công tử Củ thất bại trong việc tranh giành ngôi vị với công tử Tiểu Bạch, ta bị giam cầm, chịu đựng vũ nhục. Bào Thúc Nha không vì thế mà cho rằng ta không biết hổ thẹn bởi vì ông ấy biết ta không vì việc nhỏ mà hổ thẹn mà là có chí hướng mai sau muốn giúp đỡ thiên hạ. Cho nên, ta nói: “Người sinh ra ta là cha mẹ, còn người thực sự hiểu ta là Bào Thúc Nha tiên sinh”.

Sau khi Bào Thúc Nha tiến cử Quản Trọng thì chức vị của Bào Thúc Nha thấp hơn của Quản Trọng. Con cháu của Bào Thúc Nha đều ở nước Tề hưởng thụ bổng lộc, trong đó có hơn mười đời được phong ấp, rất nhiều người con cháu đều trở thành đại phu nổi danh. So sánh ra, rất ít người trong thiên hạ biết được cái tài của Quản Trọng mà thường thường đều khen Bào Thúc Nha có mắt nhìn người.

Khi Quản Trọng đảm nhận chức Tể tướng nước Tề đã nắm giữ chính sự nước Tề. Bởi vì Quản Trọng thấy nước Tề là một vùng đất nhỏ hẹp, lại gần biển nên ông rất coi trọng việc thông thương buôn bán, tích lũy tài phú khiến cho đất nước giàu có, quân đội cường mạnh, đồng thời nương theo nguyện vọng của dân chúng mà cai trị.

Quản Trọng cho rằng: “Chỉ khi trong kho dồi dào lương thực thì dân chúng mới có thể coi trọng lễ tiết. Chỉ khi dân chúng được cơm no áo ấm họ mới biết được vinh nhục. Người bên trên phải tuân thủ lễ độ thì nội bộ thân quyến mới có thể đoàn kết. Nếu không giảng lễ nghĩa liêm sỉ thì quốc gia tất sẽ diệt vong. Chính lệnh từ trên phát xuống giống như nguồn nước chảy vậy, nhất định phải khiến nó thuận theo lòng dân, hợp với lòng dân” (trích: “Sử ký”, Tư Mã Thiên). Lời bàn của Quản Trọng tuy thông tục mà lại dễ dàng thực thi. Những điều dân cần thì phải cố gắng đáp ứng cho họ, những điều dân không cần thì nên xóa bỏ đi. Đó thực sự là lấy dân làm gốc, làm ít mà công to khiến dân chúng khâm phục và tôn kính.

Khi Quản Trọng chấp chính, ông khéo biến chuyện xấu thành chuyện tốt, đem thất bại chuyển hóa thành thành công. Hơn nữa, khi xử lý sự tình ông còn chú ý nặng nhẹ, cẩn thận cân nhắc cái lợi cái hại, cái được cái mất đối với dân chúng.

Quản Trọng còn giảng về đạo trị quốc: “Trì quốc chi đạo, tất tiên phú dân. Dân phú tắc dịch trì dã, dân bần tắc nan trì dã” (trích “Quản Tử. Trị quốc), ý nói đạo trị quốc trước tiên là làm cho dân giàu, dân giàu ắt sẽ dễ trị, dân nghèo ắt sẽ khó trị. Vì sao Quản Trọng lại nói như vậy?

Đó là bởi vì khi dân mà giàu có thì sẽ an cư lạc nghiệp tại quê hương, trân quý và xem trọng sản nghiệp của gia đình mình. Khi dân đã an cư lạc nghiệp, xem trọng sản nghiệp của bản thân rồi thì sẽ cung kính với quan lại bên trên và sợ phạm tội. Khi dân đã kính trên và sợ phạm tội thì sẽ dễ dàng cai trị. Còn khi dân chúng đã nghèo khó thì sẽ không thể an cư lạc nghiệp, coi nhẹ sản nghiệp gia đình. Khi dân chúng đã bất an, coi nhẹ sản nghiệp của gia đình thì sẽ dám mạo phạm thượng cấp và không sợ vi phạm pháp lệnh, như vậy sẽ rất khó cai trị. Cho nên, một đất nước được cai trị tốt thường là giàu có, còn một đất nước rối loạn thường là nghèo khó. Bởi vậy, quân chủ giỏi cai trị đất nước trước tiên là phải làm cho dân chúng giàu có, an ổn, sau mới thống trị họ.

Quản Trọng cũng đề xướng rằng: “Dĩ quy củ vi phương viên, tắc thành; dĩ pháp giáo trì dân, tắc an”, dùng phép tắc làm tiêu chuẩn thì ắt sẽ thành, dùng pháp giáo trị dân thì ắt sẽ an. Ông còn nói: “Thiện nhân giả, nhân diệc thiện chi” (đối tốt với người, người đối tốt lại), “Thiện khí nghênh nhân, thân như huynh đệ; ác khí nghênh nhân, hại vu qua binh” (Dùng thiện ý đối với người thì sẽ thân như anh em, dùng ác ý đối với người thì sẽ hại như việc binh đao). Đây đều là những lời vàng ngọc trong đạo làm người, xử thế, trị quốc của Quản Trọng đáng giá để hậu nhân học tập.

Theo Epoch Times tiếng Trung
An Hòa biên tập

Xem thêm:

The post Quản Trọng: Đạo trị quốc trước tiên là làm cho dân giàu appeared first on Trí Thức VN.


Originally posted here: https://ift.tt/2V4IMrA

Có thể bạn sẽ thích

Có 0 nhận xét Đăng nhận xét